Historia uczelni 1968-1990


Okres instytutowy PWr

Wyjątkowe znaczenie w skali rektoratu profesora Tadeusza Porębskiego – który był rektorem Politechniki Wrocławskiej w latach 1969-1980 – miała sesja Senatu Politechniki w październiku 1969 roku. Rektor Tadeusz Porębski wygłosił wówczas referat Założenia w dziedzinie usprawnienia podstawowych kierunków działalności Szkoły.
Wystąpienie to przedstawiało opracowaną przez kierownictwo szkoły koncepcję rozwoju Politechniki Wrocławskiej. Punktem wyjścia rozważań referenta było przyjęcie za fakt dokonany zakończenia wstępnego etapu reformy Politechniki Wrocławskiej, którą stanowiło wprowadzenie struktury instytutowej. Zdaniem profesora Tadeusza Porębskiego, w ten sposób stworzono podstawy do podejmowania całościowych badań naukowych i ściślejszej integracji działalności badawczej z procesem dydaktycznym. Warunkiem w dążeniu do tego celu miała być rozbudowa i unowocześnianie uczelnianego zaplecza naukowo- technicznego oraz dydaktycznego. Ściślejsze związanie nauki z dydaktyką, wprowadzenie nowoczesnych metod i form kształcenia miało pozwolić na osiągnięcie sprawności nauczania i podniesienie Politechniki Wrocławskiej do rangi uniwersytetu technicznego. W związku z prognozowanym rozwojem uczelni jeszcze w 1969 roku opracowano dwie koncepcje przewidujące realizację nowych obiektów dydaktycznych dla Politechniki w dotychczas niezabudowanym rejonie placu Grunwaldzkiego i Wybrzeża Stanisława Wyspiańskiego. W jednej z nich (autorstwa Mariana i Krystyny Barskich) realizacja inwestycji miała trwać do 2. połowy lat 80. W pierwszym etapie, do 1975 roku, planowano budowę obiektów dla instytutów niemających dostatecznego zaplecza. Na lata 1975–1985 zaplanowano realizację wieżowców wzdłuż Wybrzeża Stanisława Wyspiańskiego. Najwyższy z nich – o dwudziestu dwóch kondygnacjach – miał stanąć w pobliżu mostu Grunwaldzkiego. W styczniu 1970 roku omówiono zasady opracowywania nowych programów studiów. Podział studentów na słuchaczy kursu magisterskiego lub inżynierskiego miał się dokonywać po pierwszym wspólnym roku studiów. W maju 1971 roku rozważano możliwość wprowadzenia pięciodniowego tygodnia zajęć dydaktycznych – zdecydowana większość senatorów opowiedziała się za wdrożeniem tego rozwiązania z początkiem roku akademickiego 1971/1972.

Wielkie programy badawcze
Obchodzony w 1970 roku jubileusz 25-lecia Politechniki Wrocławskiej był okazją do przyznania, ustanowionego jeszcze w 1969 roku, Medalu za wybitne zasługi dla rozwoju Politechniki Wrocławskiej. Rok później, we wrześniu 1971 roku, senat ustalił, że nazwiska wszystkich osób odznaczonych tym medalem zostaną uwiecznione na tablicy pamiątkowej znajdującej się w holu Gmachu Głównego. 13 listopada 1970 roku, na jubileuszowej akademii zorganizowanej w auli Politechniki Wrocławskiej, przekazano uczelni sztandar, ufundowany przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu. Realizacja idei wielkich problemów badawczych, zasygnalizowanych w październiku 1969 roku przez rektora Tadeusza Porębskiego, została rozpoczęta w 1971 roku. Pierwszymi wielkimi programami badawczymi („zespół kompleksowych problemów badawczych stawiających sobie za cel rozwiązanie określonego problemu technicznego o kluczowej wadze dla gospodarki kraju”) były: Hydrometalurgia, Inżynieria Materiałowa oraz Wielodostępny Abonencki System Cyfrowy (WASC). W następnych latach powołano programy: Prognozy (1972), Ochrona Środowiska (1972) oraz Górnictwo (1973). W drugiej połowie lat 70. kontynuowano tę ideę. W 1976 roku rozpoczęto realizację programu Budownictwo i Sieć Osiedleńcza, a w 1978 roku – Materiały Elektroniczne. W 1979 roku uruchomiono dwa dalsze tego rodzaju przedsięwzięcia: Komputeryzacja Zarządzania Szkołami Wyższymi oraz Sieci Komputerowe. Jeszcze w 1980 roku realizowano na Politechnice Wrocławskiej programy: Komputeryzacja Zarządzania Szkołami Wyższymi, Sieci Komputerowe, Ochrona Środowiska, Materiały dla Elektroniki oraz Budownictwo i Sieć Osiedleńcza. Kryzys gospodarczy lat 80. spowodował kres idei wielkich programów badawczych.

Politechnika w Kłodzku i Świdnicy
W czerwcu 1971 roku senat jednomyślnie udzielił poparcia zamierzeniom kierownictwa szkoły dotyczącym rozszerzenia sieci filii wrocławskiej uczelni technicznej o placówki w Kłodzku i w Świdnicy. Oba zamiejscowe ośrodki zostały uruchomione 1 października 1971 roku. Filia Politechniki Wrocławskiej w Kłodzku miała kształcić studentów w zakresie programowym wydziałów Mechanicznego oraz Budownictwa Lądowego. Ośrodek w Kłodzku działał do 1 października 1982 roku. Filia Politechniki Wrocławskiej w Świdnicy, również działająca do 1 października 1982 roku, kierowała ofertę studiów na kierunkach mechanicznym i elektrycznym. 1 października 1976 roku rozpoczęły się zajęcia na kierunkach elektrycznym i mechanicznym w Filii Politechniki Wrocławskiej w Jeleniej Górze. Formalne powołanie ośrodka w Jeleniej Górze nastąpiło 15 lutego 1977 roku. Tematowi przekształcenia Politechniki Wrocławskiej w uniwersytet techniczny poświęcono posiedzenie senatu, które odbyło się 25 lutego 1972 roku. Konkluzji nie wypracowano. Trzy lata później, w druku Informacje przekazane na posiedzeniu senatu w dniu 16 maja 1975 roku, została zamieszczona wzmianka: „Kierownictwo uczelni nie przewiduje przekształcenia Politechniki Wrocławskiej w uniwersytet techniczny w najbliższym czasie”. W kwietniu 1972 roku wydzielono z Instytutu Matematyki i Fizyki Teoretycznej Ośrodek Obliczeń Numerycznych, który od 1 czerwca tego roku zaczął funkcjonować jako podległe rektorowi Centrum Obliczeniowe Politechniki Wrocławskiej. Celem tej reorganizacji było umożliwienie sprawnej realizacji prac związanych z wdrożeniem na Politechnice Wrocławskiej pierwszego wielodostępnego systemu cyfrowego (WASC), którego podstawę stanowił komputer Odra 1304.1 października 1972 roku Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny zmienił nazwę na Wydział Informatyki i Zarządzania.

Rozbudowa „Teków”
W 1972 roku sfinalizowano trwające blisko cztery lata prace na dziedzińcu wewnętrznym Gmachu Głównego. Polegały one na dobudowie trzech dodatkowych skrzydeł do korpusu gmachu. Planowane od północnej strony czwarte skrzydło nie zostało zrealizowane. W 1973 roku zakończono, rozpoczętą w 1972 roku, realizację budynku mieszkalnego dla pracowników Politechniki Wrocławskiej (K-2) u zbiegu ulic Pomorskiej i Stanisława Dubois. W 1973 roku ukończono także realizację przeznaczonego dla Wydziału Chemicznego budynku dydaktycznolaboratoryjnego (C-6) przy ulicy C.K. Norwida. W 1972 roku, w pobliżu organizowanego od 1969 roku ośrodka Instytutu Energoelektryki przy ulicy Józefa Chełmońskiego, rozpoczęto budowę obiektów Studium Wychowania Fizycznego Politechniki Wrocławskiej. 1 czerwca 1974 roku oddano do użytku pierwszy parterowy budynek (P-2), w którym ulokowano dwie sale gimnastyczne. W listopadzie 1972 roku zakończono realizację innejważnej inwestycji o charakterze socjalnym. Była nią stołówka przy ulicy Grunwaldzkiej (T-5). Kolejny tego typu obiekt został otwarty 15 lutego 1977 roku przy ulicy Mariana Smoluchowskiego jako B-10. W latach 1974-1979 roku powstał w rejonie ulic Edwarda Wittiga i Zygmunta Wróblewskiego zespół akademików, z których pierwszy – jedenastokondygnacyjny Dom Studencki „Hades” (T-15) – został oddany w 1974 roku. Kolejnymi były Tower (T-16, 1975 rok), Ikar (T-17, 1976 rok) oraz Dom Asystenta (T-18), który ukończono w 1977 roku. Najpóźniej zrealizowanym obiektem na Osiedlu Wittiga był Dom Studencki „Piast” (T-19), który został oddany w 1979 roku. W 1979 roku zakończono także budowę siedmiokondygnacyjnego gmachu dla Instytutu Technologii Budowy Maszyn (B-9) przy ulicy Ignacego Łukasiewicza. Rok potem (1980) w pobliżu placu Grunwaldzkiego oddano do użytku jedenastokondygnacyjny gmach Instytutu Budownictwa Politechniki Wrocławskiej (C-7).

Pamięć o absolwentach
W związku z obchodzonymi w 1975 roku uroczystościami 30-lecia Politechniki Wrocławskiej poruszono ważną kwestię utrzymywania stałych kontaktów z absolwentami uczelni oraz konieczności powołania stosownego stowarzyszenia, którego zadaniem byłoby utrzymywanie więzi z byłymi studentami Politechniki. W styczniu 1976 roku powołano Stowarzyszenie Absolwentów Politechniki Wrocławskiej. We wrześniu 1976 roku wprowadzono głębokie zmiany strukturalne w organizacji instytutów Politechniki. 1 października 1976 roku w strukturze instytutów pojawiły się zespoły badawcze, które zastąpiły zakłady – jednostki stanowiące dotychczas podstawę instytutowego schematu organizacyjnego. Od 1 października 1976 roku podstawowymi elementami strukturyinstytutów stały się zatem: zespoły badawcze („jednostki powołane do rozwiązania określonego tematu badawczego”), zespoły dydaktyczne („jednostki powołane do przygotowania, realizacji i kontroli procesu dydaktycznego w obrębie określonych dyscyplin”), laboratoria instytutowe (komórki organizacyjne, które „skupiają aparaturę naukową i dydaktyczną niezbędną do realizacji procesu badawczego i dydaktycznego”) oraz seminaria naukowe (powołane do „inicjowania, organizowania i prowadzenia działalności zmierzającej do rozwoju określonej dyscypliny nauki lub metodologii”). W latach 1971-1979, w okresie dynamicznego zwiększenia zatrudnienia, liczba pracowników Politechniki Wrocławskiej wzrosła z 4117 w 1971 roku do 7437 w 1979 roku. Nauczyciele akademiccy wraz z pracownikami naukowo-badawczymi stanowili w 1979 roku grupę 2440 osób (1295 w 1971 roku), w której znajdowało się 25 profesorów zwyczajnych, 76 profesorów nadzwyczajnych, 86 docentów legitymujących się habilitacją oraz 146 docentów bez habilitacji. Stanowisko adiunkta zajmowały 1163 osoby. W 1979 roku studiowało na Politechnice Wrocławskiej ogółem 10 930 osób (w tym w filiach 1750).

Zespoły laboratoryjne
Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczęto przygotowania do urzeczywistnienia idei wielkich zespołów laboratoryjnych, mających zapewnić uczonym prowadzenie prac badawczych i dydaktyki z zastosowaniem metod komputerowych. W kwietniu 1980 roku w fazie realizacji były powiązane z odpowiednimi instytutami: Laboratorium Wspomaganego Komputerowo Projektowania Budowlanego, Laboratorium Komputerowego Projektowania i Symulacji Systemów, Laboratorium Wspomaganego Komputerowo Projektowania w Chemii oraz Laboratorium Wspomaganego Komputerowo Projektowania w Mechanice. Tworzono także Laboratorium Komputerowo Wspomaganego Projektowania, Organizacji Produkcji i Systemów Zarządzania. W stadium przygotowań znajdował się Zespół Laboratoriów Biologii i Biochemii oraz Zespół Laboratoriów Termodynamiki i Mechaniki Płynów.

Solidarność na Politechnice
31 sierpnia 1980 roku w Stoczni Gdańskiej Lech Wałęsa podpisał w imieniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego porozumienie z komisją rządową. Oznaczało to zgodę na realizację 21 postulatów zgłoszonych przez strajkujących. Listę tę otwierało żądanie utworzenia niezależnych samorządnych związków zawodowych. We wrześniu 1980 roku we wszystkich jednostkach organizacyjnych Politechniki Wrocławskiej przeprowadzono referendum. Społeczność akademicka zdecydowanie opowiedziała się za niezależnym związkiem. Wśród 5233 osób biorących udział w głosowaniu (na 7012 zatrudnionych) aż 96,9% deklarowała chęć wstąpienia do nowej organizacji związkowej. Komisja Zakładowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” rozpoczęła działalność 13 grudnia 1980 roku. W październiku 1980 roku profesor Tadeusz Porębski złożył rezygnację ze stanowiska rektora Politechniki Wrocławskiej. 27 listopada 1980 roku odbyło się głosowanie wyborcze poszerzonego senatu, w wyniku którego wyłoniono nowego rektora – profesora Bogusława Kędzię, który sprawował tę funkcję od 1 grudnia 1980 roku do 31 sierpnia 1981 roku. W cieniu wyborów znalazły się obchody 35-lecia Politechniki Wrocławskiej, których centralnym punktem była zorganizowana 15 listopada 1980 roku uroczystość w auli uczelni. Po jej zakończeniu w holu Gmachu Głównego odsłonięto tablicę honorową upamiętniającą doktorów honoris causa Politechniki Wrocławskiej.

Niespokojny 1981 rok
Pierwsze posiedzenie senatu pod przewodnictwem profesora Bogusława Kędzi, które odbyło się 15 grudnia 1980 roku, poprzedziła wypowiedź prezentująca zamierzenia nowego rektora: „Działamy w sytuacji procesu odnowy, w którym w warunkach naszej uczelni będą szczególnie odgrywały rolę dwie tendencje: rozliczeniowa z jednej strony, a reformatorska z drugiej [...]. Istnieje wyraźna potrzeba wprowadzenia głębokiej samorządności i demokratyzacji oraz zmiany form pracy w różnych jednostkach uczelni z daleko idącą decentralizacją uprawnień i odpowiedzialności za działalność uczelni”. Skomplikowana sytuacja polityczna, która zauważalnie wpływała również na sytuację wewnętrzną uczelni, przejawiła się na posiedzeniu senatu, które odbyło się na początku lutego 1981 roku. Przed rozpoczęciem obrad profesor Bogusław Kędzia skierował do senatu prośbę o dymisję. Decyzja ta była wynikiem sporu rektora Politechniki Wrocławskiej z działaczami NSZZ „Solidarność”. Rezygnację złożyli także prorektorzy. Po burzliwej dyskusji senat wyraził zdecydowaną większością głosów wotum zaufania dla kierownictwa uczelni. W marcu 1981 roku senat w liście wystosowanym do premiera Wojciecha Jaruzelskiego i do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustosunkował się do wydarzeń w Polsce: „Senat Politechniki Wrocławskiej, wstrząśnięty dramatyczną sytuacją w kraju, wyraża swe najgłębsze zaniepokojenie narastającymi objawami zagrożenia procesu przemian, zapoczątkowanego w sierpniu zeszłego roku. […] Sposób reagowania i postępowania części władz stał się przyczyną gwałtownego wzrostu napięcia społecznego, grożącego katastrofą narodową”. 30 marca 1981 roku rektor ogłosił procedurę działania uczelni w czasie spodziewanego strajku generalnego. W maju 1981 roku Senat Politechniki Wrocławskiej zaaprobował ordynację wyborczą do władz i senatu uczelni. 17 czerwca 1981 roku wyłoniono nowego rektora Politechniki Wrocławskiej. Został nim – na lata 1981-1984 – profesor Tadeusz Zipser. W latach 1970-1981 organizacje zrzeszające studentów odgrywały w życiu wyższych uczelni rolę wyznaczoną im przez władze. Pod koniec marca 1973 roku powołano Socjalistyczny Związek Studentów Polskich (SZSP), a w kwietniu tego roku ukonstytuowała się jego Rada Uczelniana na Politechnice Wrocławskiej. W 1979 roku SZSP zrzeszał 6330 członków. Po wprowadzeniu stanu wojennego organizację zlikwidowano w 1982 roku. W 1977 roku powstał Międzyuczelniany Klub Sportowy AZS Politechnika, którego zawodnicy sekcji szermierki odnosili spektakularne sukcesy w latach 70. i 80. Alterstudenckich był na przełomie lat 70. i 80. niezależny ruch studencki. W 1977 roku zawiązał się wrocławski Studencki Komitet Solidarności (SKS). Organizacja ta, zwalczana przez władze, stała się prędko wyrazicielem opinii środowiska studenckiego. Po wydarzeniach sierpnia 1980 roku Studencki Komitet Solidarności zaprzestał działalności. 17 lutego 1981 roku zarejestrowano Niezależne Zrzeszenie Studentów, do którego w tym czasie na Politechnice Wrocławskiej należało około 2,5 tysiąca słuchaczy. Po wprowadzeniu stanu wojennego Niezależne Zrzeszenie Studentów zostało zawieszone, a 5 stycznia 1982 roku rozwiązane. W pierwszych dniach sprawowania urzędu rektor Tadeusz Zipser podjął decyzję o wprowadzeniu zmian strukturalnych na Politechnice Wrocławskiej. Od 1 września 1981 roku przestały istnieć – wprowadzone w 1976 roku – instytutowe seminaria naukowe, a do 28 lutego 1982 roku dopuszczono możliwość utrzymania instytutowych zespołów badawczych oraz laboratoriów.

Nauczanie w stanie wojennym
Trudna sytuacja gospodarcza skłoniła władze Politechniki Wrocławskiej do powołania w październiku 1981 roku sztabu antykryzysowego. Jego zadaniem miało być przygotowanie rozwiązań umożliwiających funkcjonowanie uczelni w zimie przy braku opału oraz energii cieplnej i elektrycznej. W listopadzie 1981 roku Senat Politechniki Wrocławskiej żywo zareagował na konflikt w Radomiu, gdzie władze mianowały bez wymaganych procedur rektora Wyższej Szkoły Inżynieryjnej. 9 grudnia 1981 roku, w obliczu bardzo poważnej sytuacji społecznej w Polsce, odbyło się nadzwyczajne posiedzenie senatu. Podjęto dwie uchwały. W pierwszej, okazującej brak zaufania do działań rządu, upoważniono Konferencję Rektorów Polskich do podejmowania w imieniu społeczności akademickiej decyzji rozstrzygających konflikty w szkołach wyższych. W drugiej – przy Wydziale Inżynierii Sanitarnej powołano Studium Przygotowawcze dla byłych słuchaczy Szkoły Pożarnictwa w Warszawie. Uchwała ta była wyrazem dezaprobaty wobec przeprowadzonej 2 grudnia 1981 roku pacyfikacji strajku studentów i w wyniku tego zamknięcia Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej w Warszawie. 9 grudnia rozesłano zaproszenia na kolejną sesję senatu, która miała się odbyć 17 grudnia. W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku wprowadzono w Polsce stan wojenny. 13 grudnia 1981 roku ukonstytuował się na Politechnice Wrocławskiej Uczelniany Komitet Strajkowy. Tego dnia w godzinach popołudniowych proklamowano strajk okupacyjny. 14 grudnia 1981 roku powołano komendantów budynków odpowiedzialnych za zabezpieczenie obiektów. 15 grudnia grupa specjalna Zmotoryzowanych Oddziałów Milicji Obywatelskiej (ZOMO) sforsowała bramę boczną od strony ulicy Mariana Smoluchowskiego i weszła do budynku A-1. Stosując „środki przymusu bezpośredniego”, spacyfikowano strajk. 29 grudnia 1981 roku profesor Tadeusz Zipser, uczestnik strajku na politechnice, został odwołany ze stanowiska rektora Politechniki Wrocławskiej. 6 stycznia 1982 roku rektorem Politechniki Wrocławskiej został profesor Jerzy Schroeder, funkcję tę miał pełnić do 31 sierpnia 1982 roku. Pierwsze zarządzenia podpisane przez profesora Jerzego Schroedera normowały życie uczelni, zdezorganizowane wprowadzeniem stanu wojennego. Kolejne, z 12 stycznia 1982 roku, dotyczyło wznowienia zajęć dydaktycznych. Miały się one rozpocząć 20 stycznia 1982 roku. „Realizacja procesu dydaktyczno-wychowawczego w Szkole w okresie stanu wojennego musi charakteryzować się wzmożoną dyscypliną studiów, intensyfikacją nauczania i ścisłym przestrzeganiem regulaminu studiów” – informowano w zarządzeniu. Odwołanie z funkcji rektora przyszło do profesora Jerzego Schroedera miesiąc przed terminem określonym nominacją. Ministerialne pismo stwierdzało zakończenie sprawowania funkcji rektorskiej już 31 lipca. Stanowisko rektora Politechniki Wrocławskiej objął 1 sierpnia 1982 roku profesor Wacław Kasprzak i sprawował je do 31 sierpnia 1984 roku.

Nowy statut uczelni
W połowie września 1982 roku rektor Wacław Kasprzak określił najważniejsze zadania kierownictwa uczelni na nadchodzący rok akademicki. Było nim wdrożenie uchwalonej w maju 1982 roku nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. A zatem: podporządkowanie jednoosobowych organów zarządzających i administracji uczelni postanowieniom ciał kolegialnych oraz decentralizacja zarządzania. W październiku 1982 roku senat przyjął, że podstawowymi jednostkami struktury Politechniki Wrocławskiej będą wydziały i instytuty. Powyższe kwestie miały być uregulowane statutowo. Podstawowym zadaniem senatu było zatem opracowanie statutu Politechniki Wrocławskiej. Na posiedzeniu senatu 14 lipca 1983 roku udało się zatwierdzić ostateczną treść statutu Politechniki Wrocławskiej. Zaczął on obowiązywać od 1 stycznia 1984 roku. Był to w dziejach wrocławskiej uczelni pierwszy dokument określający w tej formie jej ustrój (wcześniej strukturę uczelni określały regulaminy wewnętrzne ustalane przez rektora). Przedstawiony we wrześniu 1983 roku przez rektora projekt założeń modernizacji procesu dydaktycznego Politechniki Wrocławskiej zakładał – w sensie ogólnym – położenie nacisku na samodzielną pracę studentów. W kwestiach szczegółowych propozycje zakładały przyjęcie w programach większego obciążenia dydaktycznego z zakresu przedmiotów podstawowych (matematyki, fizyki, chemii i biologii) oraz wprowadzenia nowej siatki godzin, pozwalającej łączyć tradycyjne przedmioty w grupy. Nowy tryb miał być wprowadzany sukcesywnie już w roku akademickim 1983/1984 na czwartym i piątym roku studiów. 22 lipca 1983 roku stan wojenny w Polsce został zniesiony. W 1984 roku można było zatem przeprowadzić na Politechnice Wrocławskiej wybory rektorskie według ordynacji, zakładającej demokratyczne wyłonienie rektora w systemie elektorskim. 8 maja 1984 roku odbyło się zebranie wyborcze, w wyniku którego rektorem Politechniki Wrocławskiej na lata 1984-1987 został profesor Jan Kmita. Pełnił on funkcję rektorską do 1990 roku, po ponownym wyborze w 1987 roku.

Święto Politechniki Wrocławskiej
We wrześniu 1984 roku, na pierwszym posiedzeniu senatu nowej kadencji, Jan Kmita podkreślił, że wyznacznikiem sprawowania władzy w czasie jego kadencji będzie współpraca i wzajemne współdziałanie senatu z rektorem i prorektorami. Również we wrześniu tego roku postanowiono, że corocznie w rocznicę wykładu profesora Kazimierza Idaszewskiego będzie obchodzone Święto Politechniki Wrocławskiej. Pierwsze jego obchody miały miejsce 15 listopada 1984 roku. W latach 80., ze względu na głęboki kryzys gospodarczy, właściwie nie realizowano poważniejszych inwestycji budowlanych poprawiających sytuację lokalową uczelni. Jedynie dwa obiekty o przeznaczeniu socjalnym można uznać za przedsięwzięcia większego formatu: w 1980 roku zakończono budowę pięciokondygnacyjnego domu mieszkalnego przy ulicy Łaciarskiej (K-10), a także zrealizowano budynek przedszkola przy ulicy Tramwajowej (P-12). W 1981 roku oddano do użytku kilka skromnych obiektów o charakterze gospodarczym przy ulicy Sopockiej. Inną realizacją był pawilon biurowy przy ulicy Cypriana Kamila Norwida (C-9) – od 1981 roku użytkowany przez Instytut Matematyki. W 1981 roku powstał przy ulicy Braci Gierymskich parterowy pawilon laboratoryjno-dydaktyczny (P-13), który ostatecznie przejął Instytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. W 1985 roku działało na Politechnice Wrocławskiej ponad sto urządzeń komputerowych. Główną część tego potencjału (60%) tworzyły maszyny Odra 1305 i EC- ‑2032, zainstalowane w Ośrodku Obliczeniowym. W połowie lat 80. planowano sukcesywne wyposażanie w mikrokomputery zainteresowanych (!) jednostek organizacyjnych oraz utworzenie ogólnodostępnych pracowni mikrokomputerowych. Zakładano, że Politechnika Wrocławska uruchomi w 1990 roku sieć komputerową obsługującą administrację centralną i księgowość. W następnym dziesięcioleciu planowano zorganizowanie środowiskowego centrum informacji naukowo-technicznej. Arbitralnie przeprowadzona w lipcu 1985 roku nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym wprowadziła rozwiązania, które należało uwzględnić w z trudem niedawno uchwalonych dokumentach wewnętrznych. Nowy statut Politechniki Wrocławskiej, uchwalony 17 marca 1986 roku, przyjęto dopiero w siódmym głosowaniu. Jednoosobowe organy uczelni uzyskały ponownie pozycję kierowniczą i stanowiącą. Senat i rady wydziałów sprowadzono do roli gremiów opiniodawczych. Na rektora nałożono obowiązek współpracy w zarządzaniu z organizacjami politycznymi.

108 „wyróżniających”
W 1986 roku przeprowadzono ocenę pracowników Politechniki Wrocławskiej, którą zainicjowało zarządzenie ministra szkolnictwa wyższego. Oficjalnie ocena miała być elementem polityki kadrowej uzasadniającej proces awansowania i nagradzania pracowników. W styczniu 1987 roku omówiono wyniki przeprowadzonej akcji. Poddano jej na Politechnice Wrocławskiej 115 profesorów oraz 2 tysiące innych nauczycieli akademickich. W grupie profesorów tylko siedem osób oceniono na „dobrze”, pozostałych „wyróżniająco”. W trzech wypadkach komisje umieściły uwagi w rubryce dotyczącej postawy obywatelskiej. Drugą kadencję rektorską profesora Jana Kmity (1987- ‑1990) z pewnością charakteryzuje jego wypowiedź na posiedzeniu senatu w listopadzie 1987 roku: „Podział na dwa obozy, jaki istnieje w społeczeństwie, także uczelnianym, określa ten szczególny klimat, w jakim mamy funkcjonować. Jednak zdrowy rozsądek i instynkt samozachowawczy nakazują przede wszystkim pracować, stawiać sobie i innym wysokie wymagania i sumiennie je realizować”.

Przełomowy czerwiec ’89
22 września 1988 roku powołana przez rektora Komisja do spraw Uczczenia Siedemdziesięciolecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę przedstawiła senatowi program obchodów święta, przypadającego na 11 listopada. Na ten dzień zaplanowano uroczyste posiedzenie senatu, na którym miała być podjęta uchwała o nadaniu imienia Politechnice Wrocławskiej. Patronem miał zostać Stefan Banach. Senat zdecydowanie odrzucił możliwość nadania uczelni imienia. Obchody niepodległościowe na Politechnice Wrocławskiej zwieńczyła, 11 listopada 1988 roku, uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę pomnika Orląt Lwowskich na wrocławskim cmentarzu Świętej Rodziny. Pomnik ten został odsłonięty w 1991 roku. 27 kwietnia 1989 roku rektor Jan Kmita powitał wśród członków senatu przedstawiciela Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. 4 czerwca 1989 roku wraz z wyborami skończył się Polsce monopol władzy komunistycznej. Od 15 lutego 1990 roku oficjalnie przestali uczestniczyć w pracach Senatu Politechniki Wrocławskiej przedstawiciele rozwiązanej w styczniu 1990 roku Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W lutym 1990 roku, zgodnie z obowiązującą ordynacją, rozpoczęto akcję wyborczą. W marcu wyłoniono kandydatów na stanowisko rektora Politechniki Wrocławskiej. Zgodę na kandydowanie wyrazili Andrzej Wiszniewski i Henryk Hawrylak. Jednak 26 kwietnia 1990 roku Sejm zatwierdził ustawę o przedłużeniu kadencji organów szkół wyższych oraz o zawieszeniu czynności wyborczych. Kadencję Jana Kmity przedłużono do 30 listopada 1990 roku.

Centrum Steinhausa
1 października 1990 roku Wydział Inżynierii Sanitarnej przyjął nazwę Wydziału Inżynierii Środowiska. W tym samym dniu Wydział Budownictwa Lądowego został przemianowany na Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego. 10 października 1990 roku powołano przy Politechnice Wrocławskiej Centrum im. Hugona Steinhausa – jako ośrodek badań nad zastosowaniem metod stochastycznych w nauce i technice. W 1990 roku Politechnika Wrocławska zatrudniała 5211 osób, w tym 1929 pracowników związanych z dydaktyką, 1514 pracowników naukowo-technicznych i inżynieryjno- technicznych oraz 1768 pracowników reprezentujących służby biblioteczne i obsługę. W grupie nauczycieli akademickich było 39 profesorów zwyczajnych, 117 profesorów nadzwyczajnych oraz 192 docentów (w tym 109 ze stopniem doktora habilitowanego). Zatrudniano 995 adiunktów. Na wszystkich wydziałach (łącznie z filiami) studiowało 7459 osób. W 1982 roku reaktywowano Zrzeszenie Studentów Polskich. W 1989 roku organizacja ta liczyła na Politechnice Wrocławskiej ponad 800 członków. W latach 80. pewną rolę na terenie Politechniki odgrywał także, powstały w 1976 roku, Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Organizacja ta zrzeszała w 1989 roku 446 osób. W 1989 roku Międzyuczelniany Klub Sportowy AZS Politechnika wykazał 2031 członków. U schyłku lat 80., liczące na Politechnice Wrocławskiej kilkudziesięciu członków, Niezależne Zrzeszenie Studentów odrodziło się organizacyjnie, a 22 września 1989 roku zostało ponownie zalegalizowane. Początku lat 80. XX wieku sięga natomiast idea samorządu studenckiego, ale oddolne próby jego rzeczywistego utworzenia nie dochodziły do skutku. Ostatnią, przed przełomem politycznym w 1989 roku, taką próbę podjęto w kwietniu 1987 roku. Inicjatywa ta podzieliła jednak los wcześniejszych działań.

opracował: Marek Burak

Pryzmat, numer specjalny 2/2010
http://pryzmat.pwr.wroc.pl/

 


Logo Logo Logo

Muzeum
Politechniki Wrocławskiej



123456789


Muzeum Politechniki Wrocławskiej

Wybrzeże Wyspiańskiego 27
50-370 Wrocław
bud. A-1 (wejście od ul. Norwida)
tel. 71 320 33 20


Ładowanie...